Szwajcarsko-Polski Program Współpracy jest formą bezzwrotnej pomocy zagranicznej przyznanej przez Szwajcarię Polsce i 9 innym państwom członkowskim Unii Europejskiej, które przystąpiły do niej 1 maja 2004 r. Na mocy umowy miedzynarodowej, zawartej 20 grudnia 2007 r. w Bernie, ponad 1 mld franków szwajcarskich trafi do dziesięciu nowych państw członkowskich, z czego niemal połowa (ok. 489 mln CHF, czyli ok. 310 mln euro) przeznaczona będzie na pomoc dla naszego kraju.

1. Bezpieczeństwo, stabilność, wsparcie reform
Inicjatywy na rzecz rozwoju regionalnego regionów peryferyjnych i słabo rozwiniętych

Na obszarach koncentracji geograficznej:
Jeden specyficzny cel zakładający zwiększenie zatrudnienia i wysokości dochodu zostanie w pełni osiągnięty na terenie pod-regionu poprzez wdrożenie zintegrowanej strategii (obejmującej różne sektory) przez wybrane partnerstwa.
Pod-region skupia kilka gmin wiejskich wokół 1-2 gmin miejskich. Powyższe gminy miejskie będą pełnić funkcję centrów pod-regionu.
Partnerstwo w danym pod-regionie sprzyja rozwojowi zintegrowanej strategii i wdrożeniu związanego z nią wieloaspektowego lokalnego programu rozwoju.
Program składa się z grupy projektów, z których niektóre mogą być dofinansowane ze szwajcarskiego programu pomocowego. Program w podregionie będzie miał wartość od 5 do 10 milionów franków szwajcarskich.

Zintegrowana strategia dotyczy celów rozwoju gospodarczego na przykład takich jak:
• rozwój lokalnej przedsiębiorczości i przetwórstwa rolnego;
• rozwój zasobów ludzkich, w szczególności młodzieży z obszarów rolniczych, z uwzględnieniem nowoczesnych form szkolenia zawodowego i kształcenia ustawicznego;
• rozwój sieci, partnerstw, kapitału społecznego – wsparcie pozarządowych instytucji i organizacji zaangażowanych w rozwój rolny;
• tworzenie mechanizmów finansowania i wspierania lokalnych inwestycji.

Środki ochrony granic

Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
• zwiększenie wydajności i sprawności przejść granicznych;
• wsparcie jednostek celnych oddelegowanych do walki z przestępczością;
• unowocześnienie przejść granicznych w zakresie komputeryzacji, wyposażenia i systemu zarządzania, w tym opracowywanie i wdrażanie cyfrowego systemu komunikacji radiowej.

2. Środowisko i infrastruktura
Odbudowa, remont, przebudowa i rozbudowa podstawowej
infrastruktury oraz poprawa stanu środowiska

Cel 1:
Poprawa usług z zakresu infrastruktury miejskiej w celu podniesienia standardu życia i promowania rozwoju gospodarczego.
Rodzaje kwalifikowalnych projektów: Projekty o minimalnej wartości 15 milionów franków szwajcarskich każdy, realizowane w obszarze:
- zarządzania odpadami stałymi: zbiórka, segregacja oraz oczyszczanie odpadów oraz odpadów niebezpiecznych, w tym odpadów szpitalnych.

Cel 2:
Zwiększenie efektywności energetycznej i redukcja emisji, w szczególności gazów cieplarnianych i niebezpiecznych substancji.
Rodzaje kwalifikowalnych Projektów: Projekty o minimalnej wartości 10 milionów franków szwajcarskich każdy, realizowane w następujących obszarach:
• wprowadzanie systemów energii odnawialnej (np. słonecznej, wietrznej, niewielkich systemów energii wodnej, geotermicznej, na biomasę itp.);
• poprawa efektywności energetycznej: np. zmniejszenie strat w zużyciu energii;
• zmniejszenie emisji pochodzących z elektrowni cieplnej oraz regionalnych systemów grzewczych.

Cel 3:
Poprawa zarządzania, bezpieczeństwa, wydajności i niezawodności lokalnych/ regionalnych publicznych systemów transportowych.
Rodzaje kwalifikowalnych Projektów: Projekty o minimalnej wartości 3 milionów franków szwajcarskich każdy, projekty zakładające elementy inwestycyjne - 10 milionów franków szwajcarskich każdy, realizowane w obszarach:
• przygotowanie dokumentacji (studia wykonalności) dla dużych inwestycyjnych projektów z zakresu komunikacji;
• małe i dobrze ukierunkowane projekty dotyczące infrastruktury kolejowej i taboru;
• modernizacja systemów monitorujących i sterujących;
• usługi dla pasażerów oraz usługi biletowe.

Bioróżnorodność i ochrona ekosystemów oraz wsparcie
transgranicznych inicjatyw środowiskowych

Cel:
Ochrona natury i funkcjonowania ekosystemów w sposób zrównoważony
na obszarach koncentracji geograficznej.
Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
• rozwój oraz wdrażanie zintegrowanych koncepcji zarządzania zasobami naturalnymi, w tym ochrona środowiska, gospodarcze oraz społeczne jego użytkowanie;
• promowanie eko-turystyki, w tym infrastruktury rekreacyjnej oraz informacyjnej;
• podnoszenie świadomości i wiedzy nt. wymogów w zakresie ochrony środowiska;
• wzmacnianie zdolności w zaangażowanych instytucjach;
• Konwencja Karpacka: system współpracy i wdrażanie.

3. Sektor prywatny

Poprawa środowiska biznesowego i dostępu do kapitału dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP)

Cel:
Promocja zatrudnienia.

Rodzaje kwalifikowalnych projektów:
• udział w kapitale akcyjnym i zadłużeniu (equity and debt participation) lokalnych jednostek finansowych;
• usługi finansowe świadczone przez lokalne jednostki finansowe dla małych i średnich przedsiębiorstw (formie kredytów, leasingu, gwarancji, poręczeń), np. w ramach właściwych instrumentów instytucji wielostronnych;

Minimum 30 % kwoty alokowanej na ten obszar tematyczny zostanie wykorzystane na realizację ww. rodzajów projektów kwalifikowalnych na obszarach koncentracji geograficznej.
• projekty dotyczące budowania zdolności instytucjonalnych i prawnych na poziomie krajowym w zakresie sprawozdawczości finansowej i audytu w sektorze prywatnym (10 milionów franków szwajcarskich).

Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP

Cel:
Zwiększenie rynkowego udziału polskiego eksportu dóbr i usług, przy uwzględnieniu różnic regionalnych tam, gdzie jest to możliwe.
Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
• Wsparcie lokalnych usługodawców w zakresie – ekowydajności i korporacyjnej społecznej odpowiedzialności;
• Programy edukacyjne w zakresie turystyki i planowania celów wyjazdów turystycznych.

4. Rozwój społeczny i zasobów ludzkich

Cel 1:
Promocja zdrowego trybu życia oraz zapobieganie chorobom zakaźnym na
poziomie krajowym i na obszarach koncentracji geograficznej.

Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
– rozwój promocji zdrowia oraz strategii i struktur w zakresie profilaktyki zdrowotnej (zarówno rządowej jak i pozarządowej);
– prowadzenie przede wszystkim długofalowych (3-5 lat) i o dużym zasięgu kampanii promocji zdrowia oraz kampanii na rzecz przeciwdziałania chorobom (np. wywołanych spożywaniem alkoholu, tytoniu, środków odurzających, HIV/AIDS, gruźlicy i otyłości) na poziomie krajowym;
– prowadzenie kampanii promocji zdrowia oraz kampanii na rzecz przeciwdziałania chorobom o mniejszym zasięgu na poziomie regionalnym i lokalnym;
– programy z zakresu edukacji na temat ochrony zdrowia (np. dla dzieci i młodzieży);

Cel 2:
Poprawa usług podstawowej opieki zdrowotnej i usług opieki społecznej na peryferyjnych i zmarginalizowanych terenach obszarów objętych koncentracją geograficzną, z preferencją dla wielosektorowego podejścia programowego.

Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
– poprawa zdolności do realizacji polityki i strategii rozwoju na szczeblu regionalnym
(i krajowym) dotyczących osób starszych i niepełnosprawnych;
– poprawa jakości dostarczania usług dla osób starszych i niepełnosprawnych;
– sprzęt i szkolenia z zakresu pielęgniarstwa na podstawowym poziomie oraz z zakresu opieki społecznej;
– sprzęt dla personelu i jego szkolenie z zakresu usług ambulatoryjnych i domowej
opieki pielęgniarskiej;
– zwiększenie jakości i dostępu do usług ambulatoryjnych oraz domowej opieki
pielęgniarskiej dla starszych pacjentów;
– szkolenia dla specjalistów z zakresu usług ambulatoryjnych oraz domowej opieki
pielęgniarskiej;
– budowa/renowacja hospicjów, realizowane jako część większego programu;
– wzmacnianie zdolności instytucji rządowych i pozarządowych w celu lepszej integracji osób niepełnosprawnych (szkolenia, tworzenie miejsc pracy)
– wspieranie placówek opiekuńczo – wychowawczych oraz rodzin zastępczych;
– wspieranie domów pomocy społecznej (w tym zapewnianie sprzętu i renowacja);

Badania i rozwój

Cel 1:
Wzmocnienie potencjału naukowego poprzez programy
stypendialne w Szwajcarii.

Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
– Fundusz Stypendialny obejmujący studia wyższego stopnia i programy podyplomowe w Szwajcarii (12 milionów franków szwajcarskich);

Cel 2:
Poprawa dostępu do szkolnictwa wyższego:
– Programy stypendialne pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a krajami sąsiadującymi UE obejmujące studia wyższego stopnia i podyplomowe w Rzeczypospolitej Polskiej;

Cel 3:
Przyczynienie się do rozwoju gospodarki opartej na wiedzy poprzez podniesienie poziomu wiedzy oraz w szczególności poprzez badania stosowane oraz know-how i transfer technologii.
Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
– Wspólne projekty badawcze i partnerstwa instytucjonalne w zakresie badań stosowanych;
– Sprzęt dla Projektów zakładających badania stosowane;
– Inkubatory ułatwiające fazę przejścia od badań do realizacji działań na ich podstawie;
– Wzmocnienie zdolności w zakresie zarządzania innowacyjnością.

5. Alokacje specjalne

Grant Blokowy

Cel 1:
Promowanie roli społeczeństwa obywatelskiego w zwiększaniu spójności społeczno – gospodarczej, jako ważnego uczestnika procesu rozwoju kraju.

Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
• Grant (-y) Blokowy (-e) dla społeczeństwa obywatelskiego/ organizacji pozarządowych działających głównie w obszarze opieki społecznej i ochrony środowiska, umożliwiający wzmocnienie zdolności organizacyjnych;

Cel 2:
Promowanie i/lub wzmacnianie partnerstw pomiędzy gminami miejskimi i danymi regionami Rzeczypospolitej Polski i Szwajcarii.

Rodzaje kwalifikowalnych Projektów:
• Grant Blokowy przeznaczony do finansowania małych projektów realizowanych w ramach partnerstw

Szwajcarsko-Polski Program Współpracy

1. Bezpieczeństwo, stabilność, wsparcie reform Inicjatywy na rzecz rozwoju regionalnego regionów peryferyjnych i słabo rozwiniętych